Debat ‘nieuwe woonconcepten voor woningcorporaties’

Op woensdag 15 september begaf ik me naar Den Bosch om deel te nemen aan het debat over nieuwe woonvormen, georganiseerd door Rezone in een inspirerende omgeving in Den Bosch: Minitopia.

Rezone is de ruimtelijke tak van Wave of Tomorrow, een organisatie die ‘projecten creëert op het snijvlak van architectuur, stedelijke planning, kunst en nieuwe media’.  Op initiatief van Rezone heeft Woningcorporatie Zayaz een stuk braakliggend bosachtig terrein gedurende een jaar ter beschikking gesteld als testgebied voor nieuwe vormen van experimentele woningbouw, passend genaamd ‘Minitopia’. Momenteel kun je er onder andere een Wikihouse in aanbouw vinden, een Mill Home Tiny House, een mobiele ‘tempel en kantoor. Mintopia is een niet alleen een trekpleister voor individuen en organisaties die nieuwe manieren van bouwen en wonen willen onderzoeken, ook de buurt is betrokken bij het project waar een container in gebruik is genomen als tijdelijk buurthuis.

Vandaag bestaat het publiek voornamelijk uit werknemers van woningbouwcorporaties, ontwerpers, bouwers, een enkele journalist en een paar geïnteresseerde deelnemers met de persoonlijke wens om anders te wonen. Rezone heeft een interessante combinatie van sprekers uitgenodigd voor het debat, dat in een drietal rondes plaatsvind en in goede banen wordt geleid door Rindert de Groot van Studio Zeitgeist. Zoals de naam al aangeeft helpt Studio Zeitgeist organisaties mee te gaan met de huidige ‘geest van de tijd’. Rindert legt uit dat we ons meer en meer in een ‘vloeibare samenleving’ bevinden waarin alles continue verandert en een zekere mate van flexibiliteit noodzakelijk is.

Iedere ronde start met een korte introductie van de deelnemers waarna Rindert de discussie aanzwengelt. En gediscussieerd wordt er zeker,  de vraag die centraal lijkt te staan is deze:  de trend in wonen gaat steeds meer richting flexibiliteit, tijdelijkheid en mobiliteit. Maar is dit wel een wenselijke situatie? Hoe voldoen we aan de veranderende individuele woonwensen en de beweging naar tijdelijke woonsituaties zonder dat mensen het recht op een stabiele en volwaardige thuisbasis verliezen? Welke rol is er weggelegd voor wooncorporaties in deze ontwikkelingen, zouden de corporaties niet meer flexibelere concepten moeten toepassen om sneller te kunnen inspelen op maatschappelijke, demografische en sociale veranderingen?

Abel Heijkamp heeft met zijn documentaire ‘Alles Flex?’ serieuze vraagtekens gezet bij de toenemende flexibilisering van wonen en werken. Hij maakt zich zorgen over de kant die de samenleving op gaat, waar existentiële zekerheid niet langer een recht is maar een privilege voor hen die zich dat kunnen veroorloven. Je kunt ‘Alles Flex?‘ online bekijken.

Vanuit de maatschappelijke onderneming Rendiz neemt Marco Baetsen aan het debat deel. Marco en zijn team ontwikkelen woonunits met de naam C3 Living, gebaseerd op de zeecontainer. Vanzelfsprekend is hij dus voorstander van flexibel wonen, met als uitgangspunten duurzaamheid, betaalbaarheid en het centraal stellen van de mens. Er komt binnenkort een C3 Living unit op Minitopia, waar geïnteresseerden kans maken de woning gedurende drie maanden te testen.

Mohamed Acharki ziet dat de tijden aan het veranderen zijn en wil met zijn woningcorporatie inspelen op de veranderende behoeftes. De individuele woonwens wordt belangrijker, bijvoorbeeld de wens om duurzamer te wonen en leven. Het voldoet niet meer om hele wijken met dezelfde betonnen woningen uit de grond te stampen. Met het initiatief Minitopia geeft Zayaz aan open te staan voor nieuwe ontwikkelingen in de woningmarkt en individuele woonwensen serieus te nemen.

Bas Sievers vertelt over de ontwikkelingen in Limburg, waar zijn organisatie Ontwikkeling & Vastgoed Wonen Limburg samenwerkt met Heijmans One om op meerdere plaatsen tijdelijke woonunits te plaatsen. Limburg heeft te maken met leegstand, maar ook met steeds weer veranderende situaties wat betreft het aantal woningen die de wooncorporatie nodig heeft. Een flexibele unit als de Heijmans One die je een paar jaar neer kunt zetten daar waar de behoefte het grootst is en vervolgens weer kunt verplaatsen, is een goede oplossing.

‘Waarom zou je nieuwe woningen gaan bouwen als er zoveel leegstand is?’, vraagt Pieter Stoutjesdijk zich af. Pieter ontwikkelt met The New Makers mobiele units die gebruikt kunnen worden om bestaande panden te herbestemmen als woning. In een oogwenk tover je een kantoor om tot woonruimte met de unit die aangesloten kan worden op de bestaande voorzieningen en de bewoner een compacte badkamer en keuken geeft. Door gebruik te maken van CNC frees techniek is de unit heel gemakkelijk aan individuele wensen aan te passen, heel flexibel dus.

En ik doe mijn verhaal vanuit de kant van de Tiny House bewoner, die aan de ene kant flexibiliteit prettig vindt en aan de andere kant ook niet echt een keuze heeft: de regelgeving staat het permanent bewonen van Tiny Houses in de weg en de enige mogelijkheid op dit moment zijn tijdelijke woonplekken en dan nog in zeer beperkte mate.

Het is best ingewikkeld om te discussiëren over flexibiliteit, er zijn zoveel verschillende opvattingen over wat het woord inhoud. Willen mensen echt meer flexibiliteit? Ik denk dat mensen meer keuzemogelijkheden willen hebben en niet zo van bovenaf opgelegd willen krijgen hoe ze moeten wonen en leven. Ik ben het met Abel eens dat we op moeten passen dat huidige ontwikkelingen niet aangepakt worden om mensen vrijheden af te nemen, dit zie je bijvoorbeeld in de discussie over flexibele huurcontracten. Maar de fantastische ontwikkelingen in duurzaam en mobiel bouwen bieden ook enorm veel kansen om onze vrijheid te vergroten. Het draait allemaal om balans. Immers, je kunt zo flexibel zijn als een ballerina maar als je je balans verliest val je toch op je gat. 😉

Bijeenkomsten en discussies zoals deze zijn nodig om zicht te krijgen op alle aspecten die een rol spelen. Daarnaast moet er vooral ook ‘gedaan’ worden, niet alleen ‘gesproken’. Rezone en Zayaz doen beiden middels het project Minitopia, waarvoor ik ze hartelijk wil danken!

Deel uw mening