Stadscafé Tiny Houses RAP Leiden

Op een warme woensdagavond begeef ik me naar het Stadhuis van Leiden, waar RAP Leiden een informatieve avond houd over Tiny Houses.  De zaal van het prachtige atrium stroomt ondanks de lokroep van de vele terrasjes die de stad rijk is al snel vol en ik weet een mooi plekje aan tafel te bemachtigen naast Jonathan, die voor de gelegenheid cartoons aan het maken is. Er moeten al snel stoelen bij komen, ruim honderd mensen vinden hun weg naar het Stadscafé. Enige tijd geleden deed RAP Leiden een oproep aan architecten om met een nieuw Tiny house ontwerp te komen vertelt Michiel van Poelgeest van RAP Leiden bij aanvang van het programma, vanavond worden de vier inzendingen gepresenteerd en komen drie inspirerende sprekers vertellen over hun projecten.

Platform 31

Na een prachtig intro van zangeres Suze Terwischa  stapt Tineke Lupi van Platform 31 het podium op. Platform 31 houd zicht bezig met nieuwe woonvormen en heeft eerder dit jaar de resultaten van het onderzoek ‘Smart & Small living’ uitgebracht.  Tineke is stadssocioloog en legt uit waar de belangstelling voor Tiny Houses vandaan komt. De woonwensen zijn aan het veranderen en sociale trends spelen een rol: ouderen blijven langer zelfstandig wonen en jongeren settelen zich steeds later. Er is een flinke toename in eenpersoonshuishoudens, een grotere behoefte aan flexibel wonen en werken, de deeleconomie verandert hoe we naar bezit kijken. Daartegenover staat dat het huizenaanbod ouderwets en duur is en voor velen onbereikbaar sinds de crisis zijn intrede deed. Grote groepen mensen vragen om betaalbare woningen met kwaliteit en willen zelf over hun woning beschikken en deze beheren. Dit vertaalt zich in de opkomst van CPO projecten en woon coöperaties maar bijvoorbeeld ook energiezuinige woningen. Men wil toegankelijkheid, efficiëntie, voorzieningen delen en met gelijkgestemden bij elkaar wonen.

Het is zaak te kijken naar de woonwens en vooral de vraag die er achter zit, zegt Tineke. Er is behoefte aan een woonvorm waarin men meer samen kan doen en delen, maar niet zo veel dat het op een commune gaat lijken. In Amsterdam bijvoorbeeld heeft een groep vrienden een oude school gekocht en verbouwd tot kleine appartementen met gedeelde voorzieningen. Ecodorpen zijn in opkomst en er zijn steeds meer mensen die in een yurt willen wonen. De interesse in zelfvoorzienend (autarkisch)wonen neemt toe. Er is een grote diversiteit mogelijk in kleine woonvormen, maar dan moeten dergelijke initiatieven wel mogelijk gemaakt worden. De regelgeving is beperkend en een oplossing wordt vaak gezocht in tijdelijke locaties. Vanuit de overheid liggen er nogal wat vraagstukken: is het rendabel, welke juridische kwesties spelen een rol, er zitten nogal wat haken en ogen aan. Gemeenten kunnen Tiny Houses echter ook als een leuke innovatie in het soms wat vastzittende, starre woonlandschap zien.

Zijn Tiny Houses een oplossing voor de grote woonvraag in Leiden? Je zult geen volume creëren met deze huisjes in de vorm die zo tot de verbeelding spreekt, de mooie kleine houten huisjes die toch het best tot hun recht komen op een lapje groen. Stapelbare units zijn dat mogelijk wel maar daarbij moet kwaliteit niet vergeten worden. Daarnaast is het interessant om naar tijdelijke bestemmingen en autarkisch wonen te kijken.

Tiny TIM

Na Tineke is Jurgen van der Ploeg van FARO Architecten aan de beurt, ontwerper van de Tiny TIM (Timber Independent Mobile). Bij het ontwerp is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt geweest en de TIM is volledig zelfvoorzienend. Het ontwerp is oorspronkelijk bedacht als studentenwoning en meet zo’n 19 m2. Inmiddels is gebleken dat het huisje ook voor andere doeleinden interessant is, bijvoorbeeld als primair woonhuis voor minimalistische idealisten en als recreatiewoning.  Het interieur wordt nog verder ontwikkeld en geïnteresseerden worden uitgenodigd mee te denken. De TIM is heel geschikt om ‘restruimtes’ te benutten volgens Jurgen, op die manier kun je mensen huisvesten, tegelijkertijd een bijdrage leveren aan het verbeteren of ontwikkelen van een terrein en het bevorderen van de veiligheid. Autarkisch wonen, vereist wel een bepaalde instelling van de bewoner.

Jurgen is samen met zijn team in overleg met de gemeente Haarlem om een 10-tal Tiny TIM’s op braakliggende gronden te plaatsen voor bewoning. Onlangs heeft de wethouder een toezegging gedaan voor een periode van 10 jaar, dat wil zeggen dat het project gegarandeerd 10 jaar in Haarlem uitgevoerd mag worden op wisselende terreinen.

Sustainer Homes

Na een kort intermezzo van zangeres Suze en een Pecha Kucha show van twee heren die duidelijk niet veel op hebben met het beroemde ontwerp van de Amerikaanse Tiny House pionier Jay Shafer, is het tijd voor Gert van Vugt van Sustainer Homes om ons te vertellen over zijn modulaire woning.

Gert kwam in aanraking met kleine woonvormen doordat hij een tijd lang met zijn partner in een appartement van 18 m2 woonde. Hij zag de grote mogelijkheden in klein bouwen, maar kon geen geschikte plek vinden waar hij die mogelijkheden verder kon onderzoeken en ontwikkelen, dus besloot het dan maar zelf te doen. Met de oprichting van Sustainer Homes ontwikkelde hij een autarkische woning op basis van een zeecontainer en kwam vele uitdagingen tegen. De mobiele woning viel niet onder de noemer onroerend goed en financiering werd daarom lastig, een plek vinden in samenwerking met gemeenten viel niet mee en in een zeecontainer ben je erg beperkt wat indeling betreft. Het roer werd eerder dit jaar omgegooid en eind augustus is de eerste Sustainer Home 2.0 opgeleverd, een volledig autarkische houtskeletbouw woning op basis van modules van 19 m2 welke op verschillende manieren te schakelen zijn.

De eerste woning staat in Limburg en is juridisch gezien een recreatiewoning. De Sustainer Home 2.0 voldoet echter aan het bouwbesluit, het is dus mogelijk om een bouwvergunning en zelfs een hypotheek te krijgen en de Sustainer Home als reguliere woning te plaatsen. Het huis is volledig autarkisch maar zo ontworpen dat je dat nauwelijks merkt. De woning is niet mobiel maar wordt met een kraan geplaatst en heeft 90% minder CO2 uitstoot bij de bouw en gebruik dan een reguliere woning. Net als bij de Tiny TIM geldt dat het grootste deel van de aankoopprijs in de techniek gaat zitten. Het is daarom relatief goedkoop om extra modules te kopen waardoor je dan eerder over een ‘Small House’ spreekt. Volgens Gert is dat niet zo van belang, het gaat er om dat mensen blij worden van goede architectuur. De eerste woning staat op een prachtige plek in het bos. Gert en zijn team zijn aan het onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor de stedelijke omgeving. Er is bijvoorbeeld veel leegstand in steden in de vorm van kantoorpanden, modulair bouwen bied mogelijkheden die ruimtes (tijdelijk) te benutten.

Tiny Houses in Leiden

Na deze inspirerende sprekers is er een vraag en antwoord sessie welke opgestart worden door twee prikkelende stellingen. Ook de gemeente Leiden is vertegenwoordigd, de boodschap is dat hoewel er weinig grond beschikbaar is in Leiden de gemeente Tiny Houses als een interessant fenomeen ziet en graag meedenkt met initiatiefnemers die een locatie in gedachten hebben. Gerda van den Berg van Woningcorporatie De Sleutels in Leiden heeft al een locatie beschikbaar, in eerste plaats voor 50 statushouders maar ze willen graag meer met de locatie en nodigen initiatiefnemers uit zich te melden.

Tot slot worden de vier Tiny House ontwerpen gepresenteerd, variërend van een innovatieve steeg-woning tot een idee om een bestaande bunker in Leiden een nieuw leven te geven. Ruim 100 deelnemers verlaten het Stadhuis weer, wellicht om nog even een borreltje te bestellen op het terras. Zo ook ik, en terwijl ik van mijn ijskoude witbiertje geniet heeft één gedachte de overhand: vergeten we niet plek de bieden aan de mensen die zelf hun huisje willen ontwerpen en bouwen?

De Tiny House movement is ontstaan omdat mensen zelf oplossingen zijn gaan zoeken voor problemen, in antwoord op de zich steeds meer terugtrekkende overheid. Mensen die op een manier willen wonen en leven die bij hen past en niet meer willen voldoen aan het ideale plaatje dat de commercie hen voorspiegelt. Die er bewust voor kiezen klein te wonen omdat ze liever ruimte in hun leven scheppen voor andere zaken. Mensen die het zelf willen doen en dus alleen vragen om flexibiliteit in de regelgeving en een plek: een stukje grond, een beetje ruimte om hun ideale huisje neer te zetten dat in eigen beheer ontworpen en gebouwd is. Uniek, zoals ze zelf zijn. De neiging is al snel weer om aannames te doen over wat men wil en ze dit aan te bieden: kant- en klaar en voor een bedrag dat voor veel mensen toch een obstakel is. Als we echt willen innoveren in wonen, meer flexibiliteit willen, geef mensen dan de vrijheid hun eigen woonsituatie te bedenken en realiseren. Natuurlijk wil en kan niet iedereen de ontelbare keuzes maken die komen kijken bij het realiseren van een nieuw te bouwen eigen huis en is er absoluut ook behoefte aan kant-en-klare kleine Tiny Houses voor koop en huur. Maar laten we er voor waken dat het bezitten van een Tiny House alleen bereikbaar wordt voor de happy few en alleen projectontwikkelaars de ruimte krijgen kleine woningen te realiseren.

Hartelijk dank RAP Leiden voor de uitstekende organisatie van deze avond en het op de agenda zetten van Tiny Houses in Leiden. Hartelijk dank ook aan alle inspirerende gastsprekers, die hard werken om wonen met meer vrijheid en een kleinere ecologische voetafdruk in Nederland mogelijk te maken!

Deel uw mening