Op dinsdag 18 april organiseerde het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) in samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) een bijeenkomst voor gemeenten om uit te leggen hoe Tiny Houses binnen de huidige bouwregelgeving toegepast kunnen worden. Er namen 17 mensen deel aan de bijeenkomst en ook Tiny House Nederland was er bij, hieronder kun je een beknopte samenvatting van de middag vinden.

Ministerie_van_Binnenlandse_Zaken_en_Koninkrijksrelaties_Logo

Mede door onze oproep aan gemeenten om een experimentele status aan te vragen bij IenM is het ministerie overstelpt met vragen van gemeenten, waaruit blijkt dat er veel onduidelijkheid bestaat over hoe Tiny Houses in te passen zijn in de huidige bouwregelgeving. Het standpunt van BZK is dat Tiny Houses een interessante optie voor het groeiende aantal een- en tweepersoonshuishoudens zijn. Mede om die reden is BZK betrokken bij de BouwEXPO Tiny Housing in Almere en heeft hierover ook met andere gemeenten contact.

Om een en ander uit te leggen heeft Joost Pothuis namens BZK een presentatie gegeven over de mogelijkheden voor kleine innovatieve woonvormen zoals Tiny Houses. Volgens Joost is de huidige bouwregelgeving, met name het Bouwbesluit 2012, gericht op het mogelijk maken van innovatie. Er liggen specifiek twee kansen voor Tiny Housing:

Particuliere bouw

Het Bouwbesluit 2012 geeft kwaliteitsambities weer, mede gericht op de bescherming van mensen tegen te kleine huizen. Voor particuliere bouw zijn de voorschriften afwijkend, gebaseerd op de gedachte dat particuliere bouwers zelf controle op het bouwproces uitoefenen om de kwaliteit van hun woning te waarborgen. De ondergrens aan kwaliteitseisen is daarom voor deze categorie lager. Bijvoorbeeld: de minimale afmeting van het niet-gemeenschappelijk verblijfsgebied van een woning binnen de categorie particuliere bouw, is 10 m2 (gelijk aan bestaande- en tijdelijke bouw) ten opzichte van 18 m2 voor nieuwbouw. Deze verruiming van de prestatie eisen bied ruimte aan particuliere bouwers van Tiny Houses.

De gelijkwaardigheidsbepaling

Een tweede mogelijkheid die het Bouwbesluit bied is de gelijkwaardigheidsbepaling, artikel 1.3 van het Bouwbesluit 2012, welke toestaat af te wijken van de prestatie eis. Die afwijking moet wel voldoende beargumenteerd worden, dat dit complex is blijkt uit de ervaringen die momenteel worden opgedaan in Almere. Voor particuliere bouw zal dit in de praktijk betekenen dat men de hulp van een architect inroept bij het formuleren van een gelijkwaardigheidsargumentatie. De indiener moet aannemelijk maken dat de gekozen oplossing gelijkwaardig is. De rol van de gemeente ligt bij het faciliteren van de indiener en ze kan er voor kiezen de indiener te ondersteunen bij de aanvraag. De ambtenaren van de afdeling Bouwtoezicht hebben geen extra vaardigheden nodig voor de beoordeling, maar men moet wel goed de grenzen van de bouwregelgeving kennen. Het is van belang dat de gemeente haar taak hierin serieus neemt en Bouwtoezicht zal van de traditionele achterdocht voor zaken die afwijken af moeten stappen.

Daarnaast zijn er versoepelde eisen voor tijdelijke bouw en worden er geen eisen gesteld aan aankleding en inrichting. Bijvoorbeeld: een slaaploft kan ook een hoogslaper zijn, welke geldt als inrichting. Door meervoudig ruimtegebruik en slimme opbergsystemen toe te passen kan men tot een toepasbare gelijkwaardigheidsargumentatie komen.

Toekomstige ontwikkelingen

Zoals we onlangs in dit blog beschreven hebben gaat het Bouwbesluit 2012 in de komende jaren over in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (Bbl). Een conceptversie van het Bbl is recent bij de Tweede Kamer voorgesteld. In dit concept waren alle bruikbaarheidseisen volledig geschrapt en golden voor trappen en daglicht de lage eisen voor bestaande bouw. De Tweede Kamer is hiermee helaas niet akkoord gegaan.

Ter compensatie heeft de gemeente binnen het Bbl de bevoegdheid gekregen tot het stellen van maatwerkregels. De gemeente dient in het omgevingsplan aan te geven om welk gebied het gaat, waar men op kleine schaal afstand doet van de bruikbaarheidsvoorschriften. De gemeenteraad moet wel instemmen met het voorstel van het college van B&W om af te wijken van de prestatie-eisen.

Standpunt BZK bij gebruik Crisis- en herstelwet

Door de afwijzing van de deregulering van de prestatie eisen is er weinig tot geen ruimte meer voor het aanvragen van een experimentele status t.b.v. Tiny Houses volgens BZK. Er is immers geen sprake van een experiment, de bouw past binnen de kaders van de huidige regelgeving. Uit de vragen van de deelnemende gemeenten blijkt dat Bouwtoezicht mogelijk niet voldoende getraind is om die ruimte binnen het Bouwbesluit op te zoeken. Joost Pothuis meld dat er geen weigeringsgrond nodig is voor de vergunning op basis van het gelijkwaardigheidsbeginsel, er dient sprake te zijn van toekenningsgrond.

Hoe nu verder

Goed, er is dus geen experimentele status toekenning mogelijk voor Tiny Housing, we moeten het met het Bouwbesluit doen. Is het mogelijk? Ja. Is het makkelijk? Niet bepaald. Vooral voor de zelfbouwers (particuliere bouw) niet, die dus toch weer diep in de buidel moeten tasten om een architect in de arm te nemen om de gelijkwaardigheidsargumentatie te formuleren. Of zelf een studie van het Bouwbesluit maken, het is niet verplicht om professionele hulp in te roepen maar wel raadzaam. En dan maar hopen dat je geen innovatie-warse ambtenaar van Bouwtoezicht tegenover je hebt. Mogelijkheden creëren en ruimte bieden aan met name de zelfbouwers is enorm belangrijk, wat ons betreft zijn ze het hart van de Tiny House movement en moeten we voor innovatie zeker naar die groep kijken.

Wat ons betreft is het zaak dat gemeenten hun ervaringen met het toekennen van vergunningen op basis van de gelijkwaardigheidsbepaling m.b.t. Tiny Housing gaan delen. Het zou goed zijn als er een database komt met deze cases, zodat men van elkaar kan leren en duidelijk gaat worden welke prestatie-eisen in het Bouwbesluit verouderd zijn of een aparte categorie voor Tiny Housing behoeven.

Op 16 juni is er een symposium over Klein Wonen, daarover schreven we meer in dit blog. Natuurlijk houden we je op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.